---

In de NRC van 4 februari stond een uitvoerige beschrijving van de laatste levensfase van een demente vrouw. Toen ze 59 was schreef ze op dat ze niet meer verder zou willen leven als ze haar kinderen niet meer herkende, totaal afhankelijk werd van anderen en naar een verpleeghuis zou moeten. Het enig juiste antwoord van een arts op een dergelijke verklaring is: ‘Mevrouw, als u zo ver heen bent is euthanasie onmogelijk.’

Dat antwoord werd niet gegeven natuurlijk en ze sukkelde almaar verder de dementie in. Zes jaar later kwam men in beweging. Bij euthanasie moet een tweede, onafhankelijke, arts zijn mening geven en die zei: ‘Het kan echt niet, ze weet niet meer waar het over gaat.’ Einde verhaal? Nee hoor, men vond  een tweede tweede arts, die beter op het geval paste. Zij zei: ‘Het kan wel! Want we hebben immers die schriftelijke verklaring.’

Op 15 maart 2011 kreeg de vrouw om half tien ongemerkt twee slaappillen toegediend door haar naasten. Om half elf verscheen de huisarts. Hij wilde de slapende vrouw een infuus geven. Ze wordt wakker en weert dat af. Hij kan haar niet uitleggen wat hij aan het doen is. Denkt deze huisarts nu: ‘Waar ben ik eigenlijk mee bezig?’ Nee, integendeel, hij ziet het misschien als ethisch pionieren, wellicht waant hij zich een buitengewoon moedige ontdekkingsreiziger die als eerste dit nieuwe gebied binnentrekt, in ieder geval spuit hij haar verweer weg met Dormicum, een sterk slaapmiddel. Dan volgt het infuus en de dodelijke middelen.

We gaan niet meteen ‘moord’ roepen, dat klinkt zo rellerig, maar hoe moeten we dit dan wel zien? Als ik een voorzichtige kwalificatie mag proberen, dan zou ik zeggen: ‘afschuwelijk!’

De tweede onafhankelijke arts (die zo goed bij deze situatie paste), vindt dat de schriftelijke wilsverklaring in de plaats treedt van de actuele wil. Verder zegt ze: ‘Een deel van de autonomie van de demente mens is bij de naasten terechtgekomen.’

Wij komen hiermee in de huisdierensfeer. Als mijn kat straks oud en ziek wordt, dan zal ik haar autonomie op het punt van sterven geheel negeren. Mocht ze tegenstribbelen bij de laatste injectie dan zou ik toch doorzetten, omdat ik weet dat zij haar toestand niet overziet.

Dat is precies wat gebeurde bij deze zich verzettende demente vrouw. Deze artsen hebben besloten dat dementen ergens in hun dementie biologisch één verdieping zakken en bij de huisdieren terechtkomen, waarover baasje mag besluiten dat ze moeten inslapen.

Ik ervaar dat als een grofheid waartegen wij ons moeten verweren.