Gelukkige minuten
klik om een oordeel te geven!
Vlak voor zijn vijftigste jaar, schrijvend aan Anna Karenina, raakte Lev Tolstoj in een diepe geestelijke crisis. Hij zocht steun in het christelijk geloof, waar hij een persoonlijke, anarchistische invulling aan gaf. De wereldberoemde auteur verwierp het gezag van staat en kerk, werd vegetariër, stopte met roken en deed afstand van zijn bezittingen, inclusief zijn auteursrecht. Tegengewerkt door de censuur begon hij moralistische geschriften te publiceren. Afzien van tabak was dan met enige moeite gelukt, maar de christelijke deugd van kuisheid stelde de warmbloedige Tolstoj voor grotere problemen. Zijn worsteling met seksualiteit kreeg literair vorm in De Kreutzersonate, niet het hoogtepunt van zijn oeuvre, maar naar algemene maatstaven toch nog altijd een onbetwistbaar meesterwerk, en een waarvan het radicale nihilisme blijft intrigeren. Tijdens een treinreis biecht een van de passagiers op in welke omstandigheden hij zijn vrouw heeft vermoord (hij is vrijgesproken). Het huwelijk is volgens hem een schijnvertoning. Liefde tussen man en vrouw duurt hooguit een paar dagen. Seks is de echte drijfveer. Geestverwantschap laat een man volkomen koud, hij kijkt alleen naar de boezem van een vrouw. En iedere vrouw weet dat, en ontleent daaraan haar enige - maar aanzienlijke - macht over de man: ‘Vandáár die gemene nauwsluitende jumpertjes van dunne wol [...]’ Een vrouw wordt liever op een leugen betrapt, dan dat ze zich onopgemaakt en in lelijke kleren vertoont. Tussen een dame in de society en een hoer in een bordeel is geen wezenlijk verschil.
De enige uitweg uit deze mensonterende toestand is seksuele onthouding. Als iedereen die zelfbeheersing kon opbrengen, zou de mensheid natuurlijk uitsterven - maar dat geeft niet, want het evangelische heil van de mensheid zou bereikt zijn! De vuiligheid overwonnen, broederschap alom.
Kan een mens echt zonder seks? Natuurlijk wel. De doktoren hebben ons wijsgemaakt dat we niet zonder kunnen. ‘Praat een mens in dat hij niet kan leven zonder brandewijn, tabak, opium - dan zal hij er ook werkelijk niet buiten kunnen.’ Hier is een verzonnen personage aan het woord, maar Tolstoj predikte ook in zijn opvoedkundige geschriften onthouding. Hij hield er een indrukwekkende ethiek op na, zeker voor een man wiens vrouw doorlopend zwanger was (dertien kinderen, drie miskramen).
Er zijn literaire redenen te bedenken waarom De Kreutzersonate in doodslag moet eindigen, maar je zou ook kunnen zeggen dat Tolstoj - niet de moralist, maar de intuïtieve kunstenaar - begreep dat een bovenmenselijke moraal tot haat en zelfhaat leidt. En daarvan bevat De Kreutzersonate meer dan genoeg.
Hoe zijn vrouw het vond dat haar echtgenoot overdag het huwelijk belachelijk maakte en haar ‘s nachts besloop? Ze sloeg terug... met een roman. Een zuivere liefde van Sofja Tolstaja is nu in het Nederlands vertaald.
Seks, geen liefde
Tolstoj, Kreutzersonate, Sofja TolstajaDoor Marco Kamphuis - 14-06-2011 - Geen reacties
klik om een oordeel te geven!
Vlak voor zijn vijftigste jaar, schrijvend aan Anna Karenina, raakte Lev Tolstoj in een diepe geestelijke crisis. Hij zocht steun in het christelijk geloof, waar hij een persoonlijke, anarchistische invulling aan gaf. De wereldberoemde auteur verwierp het gezag van staat en kerk, werd vegetariër, stopte met roken en deed afstand van zijn bezittingen, inclusief zijn auteursrecht. Tegengewerkt door de censuur begon hij moralistische geschriften te publiceren. Afzien van tabak was dan met enige moeite gelukt, maar de christelijke deugd van kuisheid stelde de warmbloedige Tolstoj voor grotere problemen. Zijn worsteling met seksualiteit kreeg literair vorm in De Kreutzersonate, niet het hoogtepunt van zijn oeuvre, maar naar algemene maatstaven toch nog altijd een onbetwistbaar meesterwerk, en een waarvan het radicale nihilisme blijft intrigeren. Tijdens een treinreis biecht een van de passagiers op in welke omstandigheden hij zijn vrouw heeft vermoord (hij is vrijgesproken). Het huwelijk is volgens hem een schijnvertoning. Liefde tussen man en vrouw duurt hooguit een paar dagen. Seks is de echte drijfveer. Geestverwantschap laat een man volkomen koud, hij kijkt alleen naar de boezem van een vrouw. En iedere vrouw weet dat, en ontleent daaraan haar enige - maar aanzienlijke - macht over de man: ‘Vandáár die gemene nauwsluitende jumpertjes van dunne wol [...]’ Een vrouw wordt liever op een leugen betrapt, dan dat ze zich onopgemaakt en in lelijke kleren vertoont. Tussen een dame in de society en een hoer in een bordeel is geen wezenlijk verschil.
De enige uitweg uit deze mensonterende toestand is seksuele onthouding. Als iedereen die zelfbeheersing kon opbrengen, zou de mensheid natuurlijk uitsterven - maar dat geeft niet, want het evangelische heil van de mensheid zou bereikt zijn! De vuiligheid overwonnen, broederschap alom.
Kan een mens echt zonder seks? Natuurlijk wel. De doktoren hebben ons wijsgemaakt dat we niet zonder kunnen. ‘Praat een mens in dat hij niet kan leven zonder brandewijn, tabak, opium - dan zal hij er ook werkelijk niet buiten kunnen.’ Hier is een verzonnen personage aan het woord, maar Tolstoj predikte ook in zijn opvoedkundige geschriften onthouding. Hij hield er een indrukwekkende ethiek op na, zeker voor een man wiens vrouw doorlopend zwanger was (dertien kinderen, drie miskramen).
Er zijn literaire redenen te bedenken waarom De Kreutzersonate in doodslag moet eindigen, maar je zou ook kunnen zeggen dat Tolstoj - niet de moralist, maar de intuïtieve kunstenaar - begreep dat een bovenmenselijke moraal tot haat en zelfhaat leidt. En daarvan bevat De Kreutzersonate meer dan genoeg.
Hoe zijn vrouw het vond dat haar echtgenoot overdag het huwelijk belachelijk maakte en haar ‘s nachts besloop? Ze sloeg terug... met een roman. Een zuivere liefde van Sofja Tolstaja is nu in het Nederlands vertaald.
Reageren
Inloggen
Wachwoord vergeten
|
|
|
 |
Marco Kamphuis | |
| Woonplaats: | Utrecht | |
| Beroep: | Schrijver | |
| Blogs: | 8 | |
Vorige posts
De grootste zonde
Het nieuwe jaar is nog maar net begonnen, en nu heb ik al weer een prachtig boek in handen: Alle gedichten van Jorge Luis Borges, een titel die hoge ogen gooide op de eindejaarslijstjes van literatuurcritici. Poëzie vertalen is een lastige,...De beloofde vrouw
Voor mijn generatie is een liefdesrelatie die een leven lang duurt een zeldzaamheid. We hebben achtereenvolgens (heel soms gelijktijdig) meerdere relaties die weken, maanden of tientallen jaren standhouden. Als we halverwege onze levensweg terugkijken op...Een en al spanning
In Leer ons stil te zitten van Tim Parks kwam ik de volgende passage tegen: ‘Als ik een schilderij of een film bekeek, probeerde ik meteen het mooie en lelijke ervan in woorden uit te drukken. Mijn geest dreunde meteen een recensie, of een...De zwangere man
Omstreeks 1300 vermeldt Marco Polo in het beroemde verslag van zijn reis naar China een eigenaardigheid van de bewoners van de provincie Jinxi: wanneer een vrouw er een kind heeft gebaard, is het haar man die veertig dagen in bed blijft liggen. Sindsdien...Ontroering
Het gezwam op Radio 4 heeft als voordeel dat ik naast WDR 3 ook Klara ontdekt heb. Op laatstgenoemde zender hoorde ik afgelopen week iets wat ik wel kende, maar niet meteen kon thuisbrengen. Toen tot me doordrong dat het Mahlers lied ‘Ich bin der...» Bekijk alle posts van Marco Kamphuis (8)
Laatste reacties
Gelukkige minutenDe beloofde vrouw
5 maanden geleden door Paul
Gelukkige minuten
Een en al spanning
9 maanden geleden door VC
Gelukkige minuten
Ontroering
14 maanden geleden door Hendrik
Gelukkige minuten
Kunst kopen
15 maanden geleden door CV