Overzichtstentoonstelling Anna Maria van Schurman

dinsdag 10 april 2007De tentoonstelling Vrouw van de wereld laat zien waarom Anna Maria van Schurman de beroemdste vrouwelijke intellectueel van de Gouden Eeuw was.

Hoewel tegenwoordig slechts een enkeling haar naam nog kent, was Anna Maria van Schurman gedurende de Gouden Eeuw een beroemde persoonlijkheid. Ze was in Nederland de eerste vrouw die tot de universiteit werd toegelaten, en onderhield opmerkelijk veel contacten met geleerden, kunstenaars en koningshuizen. De overzichtstentoonstelling Vrouw van de wereld, Anna Maria van Schurman als internationale ster, in het Museum Martena in Franeker, laat het leven zien van deze intellectuele ster. 

Van Schurman werd geboren in 1607 in Keulen, in een familie van jonge adel. Tijdens de lessen Latijn die ze aanvankelijk slechts als belangstellende mocht bijwonen, ontdekte haar vader, Frederik van Schurman haar talent, en besloot hij dat zij dit verder moest ontwikkelen. Op haar veertiende beheerste Anna Maria het Latijn zo goed dat ze een gedicht schreef voor Jacob Cats, met wie ze vervolgens bevriend raakte. In 1637 droeg hij zijn boek Trouringh aan haar op. Cats roemde de talenten van Van Schurman uitvoerig, en noemde  haar 't Wonder Stuck van onsen tijt'. Anna Maria beheerste negen talen - en leerde er later nog drie bij -, ze was op de hoogte van de literatuur, de vrije kunsten, de filosofie en van andere wetenschappen. In 1636 werd ze aangenomen op de universiteit van Utrecht waar ze colleges volgde achter een schot, opdat de mannelijke studenten niet afgeleid zouden worden door haar aanwezigheid. In de daarop volgende jaren onderhield ze contacten met grote namen in binnen - en buitenland, zoals Constantijn Huygens, kardinaal Richelieu, koningin Christina van Zweden, en de Poolse koningin Maria Louise de Gonzaga. Van deze beide koninginnen is bekend dat zij haar in Utrecht hebben bezocht om 'het wonder van de vrouwelijke geleerdheid' te aanschouwen. Van Schurman onderhield een vriendschap met René Descartes, maar deze vriendschap bekoelde met de jaren omdat hij het ongelooflijk vond dat zij zulke in zijn ogen 'achterlijke' religieuze opvattingen had, terwijl zij het oneens was met zijn filosofische standpunten.   

Anna Maria is nooit getrouwd. Haar passie voor de religie ('Mijn liefde is gekruisigd') en een belofte aan haar vader - die bang was dat zij haar talenten zou vergeten in die 'onontwarbare, zeer verdorven, wereldse bloei van het huwelijk' - weerhielden haar hiervan. In 1669 sloot ze zich aan bij de mystieke sekte van de Labadisten. Ze trok zich terug uit het openbare leven en overleed in 1678.

Anne Havik

De tentoonstelling loopt van 26 mei tot en met 30 september 2007. Naast briefwisselingen is er ook een bijzonder schilderij van Jan Lievens te zien dat door de National Gallery of Londen in bruikleen is gegeven. Elke eerste vrijdag van de maand is er een gratis rondleiding. Meer info: tel. + 31 (0) 517 39 21 92 of akkeschaap@museummartena.nl.

Lezers van Filosofie Magazine met korting naar Museum Martena

Op vertoon van deze Filosofie Magazine ontvangt u € 2,- korting op de entree (van € 5,-). Per editie ontvangen twee personen korting.