Ricoeur wint alternatieve Nobelprijs

dinsdag 18 januari 2005De Franse filosoof Paul Ricoeur heeft de John W. Kluge prijs gewonnen. Aan de 'Nobelprijs voor de menswetenschappen' is een bedrag verbonden van 1 miljoen dollar.  

Ricoeur (91) deelt de prijs met historicus Jaroslav Pelikan. De Kluge prijs is afgelopen jaar voor het eerst uitgereikt door het John W. Kluge centre, gevestigd in het Amerikaanse congres in Washington. Ook toen won een filosoof, de Pool Leszek Kolakowski. Het centrum heeft de prijs in het leven geroepen omdat onderzoekers uit de menswetenschappen niet genomineerd kunnen worden voor de Nobelprijs.
Ricoeur en Pelikan kregen de prijs vanwege hun 'bijzondere benadering van de humanistieke wetenschappen'.
Ricoeur is een van de meest vooraanstaande Franse filosofen van de tweede helft van de twintigste eeuw. Hij geldt als een hedendaagse vertegenwoordiger van de hermeneutiek, een filosofische benadering waar sterk de nadruk wordt gelegd op de aard en functie van interpretatie. Ricoeur wijst daarbij op het belang van de taal - volgens hem is de mens vooral een vertellend wezen, dat zijn leven en identiteit vormgeeft door verhalen. Ricoeur noemt dat narrativiteit. Een belangrijk thema in zijn werk is het kwaad, dat met name wordt uitgewerkt in het boek Symbolique du mal. Zijn laatste grote studie is Soi-mème comme un autre (1990).
Ricoeur zat in de Tweede Wereldoorlog in een Duits gevangenkamp, waar hij Ideeën van Edmund Husserl in het Frans vertaalde. In 1969 aanvaardde hij het rectoraat aan de universiteit in Nanterre. In datzelfde jaar liep een opstootje tussen linkse studenten en oproerpolitie uit op een veldslag. De studenten maakte daarna Ricoeur het werk onmogelijk, en 'om gezondheidsredenen' ging hij naar Leuven. Later doceerde hij met name aan Amerikaanse universiteiten. 


Christiaan Veltkamp