Burgerschapskunde

donderdag 26 augustus 2004In Frankrijk is een gids verschenen die scholieren en nieuwkomers moet voorbereiden op het burgerschap. Paul Cliteur hoopt op een Nederlandse variant, Luuk van Middelaar ziet het er niet van komen.

Het ministerie van Onderwijs heeft de Guide Républicain verplicht gesteld op middelbare scholen, want, zo stelt de voormalige minister François Fillon, 'het is de school die ons dient voor te bereiden op het burgerschap'. De gids, gedrukt in een oplage van 250 duizend exemplaren, bevat onder andere een abécédaire van anti-racisme tot tolerantie, beschreven en toegelicht door hedendaagse intellectuelen zoals André Comte-Sponville, Élisabeth Badinter en Régis Debray, een chronologische tijdslijn van de geschiedenis van de Republiek en fragmenten uit het werk van filosofen zoals John Locke,Michel de Montaigne en Jean-Jacques Rousseau.
Rechtsfilosoof Paul Cliteur hoopt dat er ooit een Nederlandse variant verschijnt. 'Dat zou goed zijn voor de sociale cohesie.Mensen met verschillende culturele achtergronden kunnen dan teruggrijpen op een gemeenschappelijk fundament.' Mocht de gids er komen, dan moeten ook de problemen in Nederland aan de orde worden gesteld, vindt Cliteur. Die problemen zijn 'de moeizame integratie, de halfslachtigheid ten aanzien van mensenrechten en de rechtsstaat, het doorgeschoten multiculturalisme en onze culturele identiteit - we weten tegenwoordig niet meer waar we voor staan.'
Luuk van Middelaar, filosoof en politiek secretaris van VVD-fractieleider Van Aartsen, is minder enthousiast. 'Ik zie het er niet van komen.'Hij benadrukt dat de republiek in Frankrijk een hele andere betekenis heeft dan hier. 'Wanneer Fransen spreken over de waarden van "de Republiek", dan spreken zij over de verhouding tussen individu en staat. In Nederland spreken we over burgerschap. En dat spreken is, met de anti-revolutionaire achtergrond van Balkenende, juist tegen het Franse idee van burgerschap gekeerd.'

Niels de Rijk

L'idee républicaine ajourd'hui. Guide Républicain, uitg. CNDP / Ministère Éducation.