Europa: einde van de politiek?

donderdag 10 november 2011De eurocrisis houdt ook filosofen bezig. Die blijken de afgelopen dagen eensluidend in hun oordeel: Politici, stop met rekenen en bedrijf politiek of Europa gaat ten onder aan de banken en de markt. Doen zij dat niet, rest enkel nog Occupy?
 
‘Het is toch uiterst vreemd dat politicus Ronald Plasterk het sterk afwees dat de Grieken zich politiek zouden gaan uitspreken', zegt Denker des Vaderlands Hans Achterhuis in Trouw. 'De politiek moet wensen uitspreken.’ Aan de hand van De passage naar Europa van Luuk van Middelaar (winnaar Socratesbeker 2009) en Hannah Arendt analyseert Achterhuis hoe de politiek in Europa verder weg is dan ooit.   

De Duitse filosoof Jürgen Habermas schrijft in de Frankfurter Allgemeine dat het de hoogste tijd is dat politici ‘kleur bekennen’. 'De Griekse catastrofe is een duidelijke waarschuwing voor de post-democratische weg, die Merkel en Sarkozy zijn ingeslagen.' Blijven politici Europa slechts als een 'reservoir van stemmen' zien, schrijft Habermas, dan kan enkel 'een sociale beweging' nog redding bieden, waarbij hij verwijst naar het succes van Occupy Wall Street.

Filosofe Karin de Boer signaleert eveneens dat 'Europa zich in een richting beweegt waarbij democratische besluitvorming een steeds kleinere rol speelt. Het referendum is weer van de baan. Europa – too big to fail – begint qua politieke besluitvorming meer en meer op China te lijken.' 

Dat toekomstbeeld ziet ook de Sloveense filosoof Slavoj Zizek. In een interview op Al Jazeera schetst hij de twee wegen die er nu lijken te zijn: een kapitalistisch Europa dat bestuurd wordt door technocraten (maar nu rap zijn einde nadert), en een autoritair kapitalisme à la China dat de democratie verkwanseld. Zizek hoopt op een derde weg, waarbij de strijd volgens hem zit in wie de protesten van 'gewone mensen' tegen uitbuiting door de financiële wereld - zoals Occupy, maar ook de Tea Party - weet toe te eigenen.

Ivo Slangen