'Wat is wijsheid?' in De Nieuwe Liefde

Colet van der Ven: 'Bewustzijn is een voorwaarde om morele keuzes te maken'

vrijdag 9 september 2011‘Volgens Marx moeten we de wereld niet alleen analyseren, maar ook veranderen. Maar om haar te veranderen, moeten we haar wel eerst analyseren.’ Journaliste Colet van der Ven wil daarom met haar programma Wat is wijsheid? actuele vraagstukken toetsen aan filosofische inzichten.

Dit doet ze in de Amsterdamse Nieuwe Liefde. Een paar thema’s die het komend seizoen aan bod zullen komen: het gevaar van utopieën, de banaliteit van het goede, de wortels van de angst. Ze interviewt achtereenvolgens een filosoof, een wetenschapper uit een andere discipline en soms een ervaringsdeskundige. Een pianist voorziet de gesprekken van muzikaal commentaar, waarna de gasten met elkaar in discussie treden. Daarnaast worden er filmfragmenten vertoond die van toepassing zijn op het thema, spreekt tafeldame Daan Roovers, hoofdredacteur van Filosofie Magazine, een geïmproviseerde column uit en is er ruimte voor debat met het publiek. Zelf is Van der Ven door het bezig zijn met de filosofie zich meer bewust geworden van haar eigen keuzemogelijkheden.

Van der Ven denkt dat filosofie de ontzuilde samenleving een belangrijke verdieping kan bieden. Zelf houdt ze er van wanneer onderwerpen met verschillende elementen gepresenteerd worden: ‘Door de afwisseling tussen duo-presentatie, muziek, film en debat blijft het spannend. Tijdens de interviews valt Roovers bijvoorbeeld in wanneer ze wil. Omdat ik geen filosoof ben hoop ik dat ze mij behoedt voor het maken van filosofische missers. Door deze dynamiek weet je van elkaar nooit wat de ander wanneer gaat zeggen.’

Gevraagd of ze een spanning ziet tussen de dynamiek van haar programma’s en de diepgang van de filosofische thema’s zegt Van der Ven dat het inderdaad vragen betreft waar je weken over kunt nadenken. Zo is er in november een programma genaamd Hoe banaal is het goede, gevolgd door Vergelden, verzoenen, vergeven in december. ‘In één avond kan je onmogelijk alle kanten belichten van complexe onderwerpen als het goede of vergeving. Daar kom je gewoon niet uit. Onze programma’s zie ik dan ook meer als aanzet tot nadenken en zelfreflectie. We dagen mensen uit om hun eigen denken te onderwerpen aan een kritische analyse.’

Toch wil Van der Ven niet vrijblijvend denken om het denken: ‘Wat is wijsheid? gaat ook altijd om de vraag hoe je de verworven inzichten uit de filosofie kunt toepassen in je leven. Wanneer we het bijvoorbeeld over het geweten hebben, dan kunnen we ons afvragen hoe dat geweten nou is ontstaan, hoe we het benoemen etc. Ik vind het veel interessanter om te kijken naar de mechanismen achter grensoverschrijdend gedrag. En hoe je die kennis in je eigen leven kunt integreren.’

‘Een ander voorbeeld is Hannah Arendt die denken en oordelen de belangrijkste elementen noemde in de bescherming tegen het kwaad. Bewustzijn is een voorwaarde om morele keuzes te kunnen maken. Misschien dat Wat is wijsheid een kleine bijdrage kan leveren aan het scherpen van dat bewustzijn. Dat zou mooi zijn.'

Het programma Wat is wijsheid? is van oktober tot en met mei elke eerste dinsdag van de maand bij te wonen in De Nieuwe Liefde, Da Costakade 102 te Amsterdam. Reserveren op www.denieuweliefde.com

Jeroen Hekking