Stephen Toulmin (1922-2009)

Archief: lees een interview met de Britse filosoof over 'links-snobistische luiheid'

maandag 14 december 2009‘Ik heb in mijn boeken altijd geprobeerd mensen te verlossen van de tirannie van bepaalde dogma’s’, vertelde Stephen Toulmin in 1998 aan Filosofie Magazine. 4 december jl. overleed de Britse filosoof op 87-jarige leeftijd.

In recent werk als Kosmopolis (1990) en Terug naar de rede (2001) verzette Toulmin zich tegen de dogma’s van absolutisme, zonder dat hij daarbij koos voor het dogma van het cultuurrelativisme. ‘Het is’, zo geeft hij in Filosofie Magazine aan, ‘een misverstand te denken dat er geen middenweg is tussen anything goes en een Platoons idee van het goede.’ Hij geloofde in algemeen menselijke waarden, die volgens hem echter pas betekenis krijgen door de verschillende manieren waarop ze toegepast worden.
 
Deze gedachte ademt ook uit zijn vroegere, meer retorische werk. In 1948 promoveerde Toulmin in Cambridge bij Ludwig Wittgenstein op een dissertatie over de analyse van morele redeneringen. Later bedacht hij het beroemde Toulmin-model voor argumentaties. Daarmee kon rekening worden gehouden met sommige universele aspecten van ethische argumenten, maar ook met de particuliere context waarin ze gebruikt worden.

Met The Philosophy of Science: An Introduction (1953) verlegde Toulmin zijn aandacht naar de wetenschapsfilosofie. In Human Understanding (1972) verzet hij zich tegen de wetenschapsopvatting van Thomas Kuhn, die had beweerd dat paradigma-wisselingen in de wetenschap alleen plaats kunnen vinden door revoluties. Toulmin betoogde dat veranderingen in onze opvatting van de wereld daarentegen op evolutionaire wijze optreden. Vernieuwing maakt variatie in opvattingen mogelijk, terwijl selectie ervoor zorgt dat de meest aannemelijke ‘overleven’.

Bij het Nederlandse publiek kreeg Stephen Toulmin vooral bekendheid door zijn optreden in Wim Kayzers televisieserie Een schitterend ongeluk.

Carli Coenen

Lees hier het volledige interview met Stephen Toulmin (FM nr. 1, 1998)