Kwantumfysicus: 'Kunst brengt ons dichter bij de werkelijkheid'

dinsdag 21 april 2009De Franse natuurkundige en wetenschapsfilosoof Bernard d’Espagnat wint de Templetonprijs, met 1 miljoen pond de hoogst gedoteerde prijs in de wetenschappen. Volgens hem bestaat er een diepere werkelijkheid, die eerder kenbaar wordt door kunst dan door wetenschap.

D’Espagnat is vooral bekend vanwege zijn onderzoek naar kwantumfysica, en dan met name naar de zogeheten ‘verstrengeling’, het verschijnsel dat deeltjes op elkaar reageren, hoewel ze zich op volkomen verschillende locaties bevinden. Volgens d’Espagnat kan dit alleen maar betekenen dat er naast een ‘empirische werkelijkheid’ – de manier waarop wij de wereld waarnemen in ruimte en tijd – ook nog zoiets bestaat als een ‘ultieme werkelijkheid’ of ‘versluierde werkelijkheid’, waar ruimte of afstand niet telt, zoals bij deze deeltjes. Van deze werkelijkheid zouden we volgens de katholieke onderzoeker alleen een ‘glimp’ kunnen opvangen door muziek of kunst, of door een mystieke ervaring.

De Templeton Foundation, die de prijs uitreikt, is omstreden. Het instituut is opgericht in 1987 door de vorig jaar overleden miljardair en filantroop John Templeton en financiert onderzoek op het grensgebied tussen religie en spiritualiteit. Volgens atheïst Richard Dawkins wordt de Templetonprijs uitgereikt aan ‘iedere wetenschapper die bereid is iets aardigs te zeggen over religie’.

Leon Heuts