Zinvol geweld?

dinsdag 17 maart 2009‘Merkwaardig’, noemt filosoof Ruud Welten, auteur van Zinvol geweld, de steun die de gearresteerde Franse intellectueel Julien Coupat van linkse filosofen krijgt.

Coupat (34) zit sinds november vorig jaar vast op verdenking van sabotage van het TGV-netwerk eerder die maand. De schade was beperkt – alleen wat vertraging. Coupat ontkent, maar heeft in pamfletten revolutionaire actie verdedigd. Linkse filosofen als Alain Badiou, Jacques Rancière en Giorgio Agamben pleiten voor vrijlating. Ze verwijten de Franse politie misbruik van terrorismewetgeving. De kwestie ligt gevoelig in Frankrijk omdat die doet denken aan de roerige jaren zestig, toen filosofen als Sartre links geweld rechtvaardigden.

Welten benadrukt de verschillen met die tijd. ‘Geweld is zinvol als laatste middel. De revolutie die links toen voorstond, kon niet via democratische weg bereikt worden. Activistische filosofen als Sartre zagen geweld als een noodzakelijke kwaad. Wat destijds zinvol geweld was, is dat nu niet meer. Links is veranderd. Het is zijn naïviteit verloren en ziet nu de onwenselijke gevolgen van geweld. Ook deelt links het doel van Coupat, omverwerping van het kapitalisme, niet meer. Dit maakt de steun aan Coupat merkwaardig, een opleving van “goede oude linkse tijden”.’

Is het geweld van Coupat zinvol? Welten: ‘Coupat toont de flinterdunne grens tussen beveiliging en angstpolitiek. De heisa rond een gevonden spoorboekje, dat zijn planning van de aanslag zou bewijzen, toont hoe overspannen we reageren. Maar of zijn geweld zinvol is, betwijfel ik. Omdat het onduidelijk is wat hij ermee wil bereiken, is zijn strijd tot mislukken gedoemd.’

Johan Olsthoorn

Zinvol geweld. Sartre, Camus en Merleau-Ponty over terreur en terrorisme, door Ruud Welten, uitg. Klement, Kampen 2006, 175 blz., € 19,50.