Denker des Vaderlands

Filosoof Hans Achterhuis (1942) is de eerste Denker des Vaderlands. Deze nieuwe eretitel is een initiatief van Filosofie Magazine, Stichting Maand van de Filosofie in samenwerking met Trouw. Doel van het initiatief is om de media te verrijken met een filosofisch zwaargewicht, die de hectiek van het nieuws in een groter verband kan plaatsen. Dat is ook de betekenis van een klassiek gezegde: primum vivere, deinde philosophari: eerst leven, daarna filosoferen. Achterhuis zal de komende jaren dan ook regelmatig optreden in Trouw, Filosofie Magazine, en op Radio 1 in het programma Brands met boeken.

Volgens Daan Roovers, hoofdredacteur van Filosofie Magazine, lag de keus voor Achterhuis voor de hand. 'Hij is een filosoof met een enorme staat van dienst die al tientallen jaren het publieke debat beïnvloedt.'

In zijn werk verbindt Achterhuis filosofie met actuele maatschappelijke vraagstukken rond bijvoorbeeld ontwikkelingshulp, welzijnswerk, gezondheidszorg en de milieuproblematiek. Telkens opnieuw onderwerpt Achterhuis begrippen die een belangrijke rol spelen in het begrijpen en ervaren van de actualiteit - arbeid, schaarste, utopie, techniek of geweld – aan een kritisch onderzoek. Bij dit onderzoek maakt Achterhuis uitgebreid gebruik van dossiers, rapporten en krantenartikelen.

Opvallend in het werk van Achterhuis is zijn betrokkenheid bij de onderwerpen, en zijn zelfkritiek.‘Wie schrijft als filosoof, schrijve persoonlijk of schrijve niet,’ staat als een soort lijfspreuk op zijn website te lezen. Over zijn rol in het publieke debat is Achterhuis bescheiden. In zijn magnum opus Met alle geweld, waarmee Achterhuis de Socrates Wisselbeker 2009 won, zegt hij daarover: 'Het maatschappelijk klimaat veranderen, is voor een filosoof te hoog gegrepen. Hoogstens mag van hem worden verwacht dat hij de gevaarlijke punten in het landschap waar de bliksem onvermijdelijk een keer zal inslaan, lokaliseert en zo enigszins beveiligt. En misschien kan hij met zijn analyses zelfs helpen om hier en daar een bliksemafleider te installeren.'

De Denker des Vaderlands is in principe benoemd voor twee jaar.

Peter Henk Steenhuis (Trouw) / Foto Kick Smeets